Альберт Эйнштэйн

1879 оны гуравдугаар сарын 14ний өдөр Германы Улм хотноо Хэрман Эйнштэйний хүү болон мэндэлсэн түүнийг эрийн цээнд хүрээд хорвоо ертөнцийг орвонгоор нь эргүүлэх агуу нээлт хийнэ гэж таамаглах хүн байхгүй байсан гэж хэлэхэд нэг их хол зөрөхгүй л болов уу. Түүний бага нас бусад хүүхдүүдийн адил өнгөрсөн ч ахлах ангидаа сургуулиасаа хөөгдөж байжээ.  Энэ тухай бид хоорондоо Эйнштэйн, Стивжобс зэрэг алдарт хүмүүс сургуулиасаа хөөгдсөн ч дэлхийг өөрчилсөн, харин бид нар сургуулиасаа гарвал хог дээр хорин гурав үсрэнэ гэж хошигноцгоодог билээ.

 Түүний нээлтүүдээс цухас дурдвал хамгийн алдартай хоёр нээлт нь фотоэффектийн хууль болон харьцангуйн онол. Ялангуяа  харьцангуйн онол гэж хэлэхэд л Эйнштэйн санаанд нь буудаг хүн олон бий.

 Фотоэффектийн хууль нь товчхондоо ямар нэгэн метал биет дээр гэрлийн долгион тусгавал тухайн метал биетээс электрон сугаран гарах үзэгдэл. 

Тусгаж буй гэрлийн долгионы эрчим буюу энэрги их байх тусмаа сугаран гарах электроны энерги их байна. Харин тухайн металаасаа хамаараад тодорхой заагийн энергиэс бага энэргитэй гэрлийн долгион тусгавал электрон сугаран гарахгүй.

 Харьцангуй онолын хувьд гэвэл хурднаас хамаараад биеийн массын өөрчлөлт болон цаг хугацааны удаашралын тухай онол. 

Хурд ихсэж гэрлийн хурд руу дөхөх тусам тухайн биеийн масс ихсэн цаг хугацаа удааширч байдаг ба ямар ч бие яаж ч хурдалсан хурдны хэмжээ гэрлийн хурднаас их байх боломжгүй. Зүгээр хурдаа нэмэх төдийд массаа нэмээд цаг хугацааг удаашруулна гэж төсөөлөхөд төвөгтэй. Ойлгоход маш  ээдрээтэй онол. Бидэнд бидний биеийн масс, цаг хугацааны өөрчлөлт мэдэгддэггүй шалтгаан нь бидний алхаж явж байгаа  хурд, дэлхийн эргэх хурд нь гэлийн хурдтай харьцуулахад маш бага, ер нь хурдгүй гэж хэлж болохоор өчүүхэн бага болохоор бидний массын өөрчлөлт цаг хугацааны удаашрал нь бидэнд огт мэдэгддэггүй байна. Харьцангуй онолын цаг хугацааны  талаар Эйнштэйн шинжлэх ухаанаас хол хөндий хүмүүст тайлбарлахдаа "Сайхан бүсгүйн дэргэд нэг цаг болоход нэг минут болсон мэт санагдна, халуун буцалж буй усанд хуруугаа дүрээд нэг минут болоход нэг цаг болсон мэт санагдна. Энэ бол харьцангуй онол" гэсэн байдаг.

 Үүнээс гадна хар нүхний онол, эйнштэйний тэгшитгэл зэрэг хүн төрөлхтний хөгжил дэвшилтэй салшгүй холбоотой олон олон гайхалтай нээлтүүдийг сургуулиасаа хөөгдөж байсан тэр хүү анх олж нээж байжээ.

Albert Einstein

Хэрэв чи ямар нэг зүйлийг маш энгийнээр тайлбарлаж чадахгүй байгаа бол чи тэр зүйлээ хангалттай ойлгоогүй байна гэсэн үг

-Алберт Эйнштен-

Хичээл №2: Нэгж

    Зэргийн нэршил болон тэмдэглэл

Зэрэг	Нэршил	Тэмдэг	Зэрэг	Нэршил	Тэмдэглэл
10-12	Пико (pico)	p	1012	Тера (tera)	T
10-9	Нано (nano)	n	109	Гега (giga)	G
10-6	Микро(micro)	µ	106	Мега (mega)	M
10-3	Милли (milli)	m	103	Кило (kilo)	k
10-2	Сенти(centi)	c	102	Хекто(hector)	h
10-1	Деци (deci)	d	101	Дека (deca)	Da

 # Жишээ: 0.00000001метрийг 10nm гэж илэрхийлнэ. Илүү хялбар болж байгаа биз?

SI (International System of units) олон улсын нэгжийн систем

•  Үндсэн нэгж буюу өөрөөр илэрхийлэх боломжгүй суурь нэгж:

Хэмжигдэхүүн	SI нэршил	SI тэмдэг
Урт	метр	m
Масс	килограмм	kg
Цаг	секунд	s
Гүйдэл	Ампер	A
Дулаан	Келвин	K

# Дулааны нэгж Келвин нь бидний мэдэх градус Цельс дээр 273.15 ыг нэмсэн дулааны абсолют утга юм. (K=°C+273.15)

Эдгээр нэгжийг ашиглан бусад физик хэмжигдэхүүнийг илэрхийлж болно. Жишээ нь: Хурд ʋ=ms^-2 гэх мэт...

•   SI угсарсан нэгж

Хэмжигдэхүүн	SI нэршил	SI тэмдэг	Угсралт
Хүч	Ньютон	N	=kgms-2=Jm-1
Даралт	Паскаль	P	=Nm-2
Энерги	Жоул	J	=kgm2s-2=Nm
Цэнэг	Кулон	C	=As
Потенциал	Вольт	V	=NmC-1=kgm2s-3A-1
Давтамж	Герц	Hz	=s-1

Хичээл №1: Микробиологийн үндсэн ойлголт

Микро организм

  Микро биет буюу микро организм гэж хүний нүдээр бүтцийг нь тодорхойлох боломжгүй бичил биетийг хэлнэ.

Микро организмийг дараах төрөлд ангилдаг.

• Прокариот (эсийн бөөмгүй, харин бөөмөнцөртэй)  - бактери
• Эукариот   (эсийн бөөмтэй) - мөөг, мөөгөнцөр,замаг, протозоа гэх мэт
• Вирус

Эукариот болон Прокариотын ялгаа

	Прокариот	Эукариот
Эсийн хэмжээ	1-10 µm	10-100 µm
ДНК-ийн бүтэц	Хосоороо мушгирсан цагираг хэлбэрийн	Хосоороо мушгирсан шулуун хэлбэрийн
Бөөмийн мембран	байхгүй	байна
Нэг эст\Олон эст	Нэг эст	Нэг болон эст аль аль нь байна
Митохондри\ Эндоплазмын торлог орших эсэх	байхгүй	байна
Гольджийн аппарат орших эсэх	байхгүй	байна